ମାତୃଭୂମି
1900
ଯେ କାଳେ ବାଳକ ବୁଲି ଯାଇପାରେପଡ଼ୋଶିମାନଙ୍କ ଘର,ସେ କାଳେ ଜାଣଇ ଅନ୍ୟ ଘରସବୁତା’ ସଙ୍ଗୀ ବାଳକଙ୍କର ।
ପରେ ଯେତେବେଳେ ଆପଣା ପଡ଼ାରୁଅନ୍ୟ ପଡ଼ା ବୁଲିଯାଏ,ସେହି ସମୟରେ ପଡ଼ୋଶୀ ପଡ଼ାକୁଆପଣାର ମଣିଥାଏ ।
ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମେ ପୁଣି ଯାଏ ଯେବେ ନିଜଗ୍ରାମରୁ ହୋଇ ବାହାର,ସେ କାଳେ ଜାଣଇ ନିଜ ଘର ଯହିଁସେ ଗ୍ରାମ ଅଟେ ତାହାର ।
ଆପଣା ଗ୍ରାମର ନଦୀ ପୁଷ୍କରିଣୀବଗିଚା ଆଦି ସକଳ,ଆପଣାର ବୋଲି କହେ; ପୁଣି ସେହି-ସବୁକୁ ମଣଇ ଭଲ ।
ବଡ଼ ହୋଇ ଯେବେ କରି ଯାଇପାରେଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟେ ବିଚରଣ,ବଖାଣଇ ତହିଁ ନିଜ ରାଜା, ରାଜ୍ୟ-ଲୋକଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠପଣ ।
ହାତୀ ଘୋଡ଼ାଠାରୁ ଛେଳି ମେଣ୍ଢାଯାଏସବୁ ତା’ ରାଜ୍ୟର ଭଲ,ସକଳ ସୁଖର ଆକର ତାହାରିରାଜ୍ୟେଟି ଅଟେ କେବଳ ।
ତହୁଁ ବଡ଼ ହୋଇ ଯାଇଥାଏ ଯେବେକେହି କେବେ ଦେଶାନ୍ତର,ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅଧିକ ବୋଲି ବୁଝେ ତେବେଯେଉଁ ଦେଶେ ତାର ଘର ।
ଜ୍ଞାନବଳେ ଯେବେ ଜାଣେ ସମସ୍ତଙ୍କଜନକ ଜଗତପତି,ସହୋଦର ଜ୍ଞାନ- କରେ ଅବନୀରମାନବ-ସମାଜ ପ୍ରତି ।
ତେବେ ସେ ଜାଣଇ ଯେ କରଇ ଯେତେଲୋକଙ୍କର ଉପକାର,ବିଶ୍ୱପତିଙ୍କର ବିଶ୍ୱଗୃହେ ଅଟେସେ ତେତେ ଯୋଗ୍ୟ କୁମାର ।
ଏହି ରୂପେ ଗ୍ରାମ- କଥା, ରାଜ୍ୟକଥା,ଦେଶକଥା, ବିଶ୍ୱକଥାମାନବ-ଜୀବନେ ପ୍ରତୀତ ହେବାରଦର୍ଶିତ ହୁଏ ସର୍ବଥା ।
ମାତୃଭୂମି ମାତୃ- ଭାଷାରେ ମମତାଯା’ ହୃଦେ ଜନମି ନାହିଁ,ତାକୁ ଯେବେ ଜ୍ଞାନୀ- ଗଣରେ ଗଣିବାଅଜ୍ଞାନ ରହିବେ କାହିଁ ?