Testo

Come le pecorelle escon dal chiusoAd una, a due, a tre, e l’altre stannoTimidette atterrando l’occhio, e’l muso,E ciò che fa la prima, e l’altre fannoAddossandosi a lei, s’ella s’arrestaSemplici, e quete, e lo ’mperche non sanno.

Vidd’Ippia il vecchiarel, che già fu osoDir’io so tutto, e poi di nulla certo,Ma d’ogni cosa Archesilao dubbioso.

Se tu se’ or Lettore a creder lentoCio, ch’io dirò, non sarà meraviglia,Che io che’l vidi appena il mi consento.

Temer si dee di sole quelle cose,Ch’anno potenza di far’ altrui male,Dell’altre no, che non son paurose.

Veramente più volte appaion cose,Che danno a dubitar falsa materiaPer le vere cagion, che son nascose.

Iam spissior ignis,Et plaga, quam nullam superi mortalibus ultraA medio fecere die, calcatur, ed undaRarior: inuentus medijs fons unus arenisLargus aquæ; sed quem serpentum turba tenebatVix capiente loco, stabant in margine siccæAspides, in medijs sitiebant dipsades undis.Ductor ut aspexit perituros fonte relicto,Alloquitur: vana specie conterrite lethiNe dubita miles tutos havrire liquores:Noxia serpentum est admixto sanguine pestis:Morsu virus habent, e fatum dente minantur.Pocula morte carent: dixit, dubiumque venenumHausit.

Cesare poi che ’l traditor d’EgittoGli fece ’l don dell’onorata testa,Celando l’allegrezza manifestaPianse per gli occhi fuor, si com’è scritto.

Σφόδρα ἀγαθὴ δύναμις, ἦ καὶ χρωμένουςΠίνοντας αὐτοὺς οἶδα, δηχθέντας κακῶςΤοῖς ἀρτιθήροις ἒχεσι τοῖς καλουμένοιςΨυλλίοις·

Vrbanus tibi Cæcili videris.Non es, crede mihi: quid ergo? Verna esHoc quod transtiberinus ambulator,Qui pallentia sulfurata fractis

Permutat vitreis: quod otiosæVendit qui madidum cicer coronæ:Quod custos, dominusque viperarum:Quod viles pueri salariorum: etc.

ΠΟΛΥΑΙΝΟΥ

Δορκάδος ἀrτιτόκοιο τιθηνητήριον οὖθαρΕ´μπλεον εἰδοῦσα πικρος` ἒτυψεν ἒχισ.Νεβροσ` δ᾽ἰομιγῆ θηλην` σπάσε, καὶ τὸ δὖσαλθὲςΤράυματος ἐξ ὀλοῦ πικρον` ἒβρωξε γάλα.Αδην δ᾽ῆλλάξαντο, καὶ ἀυτίκα νήλει μοίρηΗν ἒπορεν γαστηρ`, μαστος` ἀφεῖλε χάριν.

Κεμμάδος ἀρτιτόκου μαζοῖς βρίθουσι γάλακτοςΗφονίη δακετῶν ἰον` ἐνῆκεν ἒχις.Φαρμαχθεν` δ᾽ἰῶ μητρος` γάλα νεβρὸς ἀμέλξαςΧείλεσι, τον` κείνης ἐξέπιεν θάνατον.

Ne’ tempi antichi quando i buoi parlavano,Che’l Ciel piu grazie allor solea producere.

Com’ il vecchio sartor fa nella cruna.

Τοῦ μεν` ὐπερ` κυνόδοντε δύο χροὶ τεκμάιρονταιIον` ἐρευγόμενοι. πλέονες δέ τοι ἀιεν` ἐχίδνης.

Ch’a nominar perduta opra sarebbe.

Οὖλα γαρ` αμφοτέρω φέρει ἐπὶ τύμμασιν ἄχθη,Λυγρον` ὕπ᾽ὀυράιην ἰον` ἒχων φολίδα.

A voce più, ch’al ver drizzan li volti,E così ferman sua opinione.

Or tu chi sè, che vuoi sedere a stranna,Per giudicar da lungi mille migliaCon la veduta corta d’una spanna?

Quod Vulpis fuga, Viperæ cubileMallem, quam quod oles olere Bassa.

Nam pereant potius sperata cubilia, quam simProditione potens

quod si fælicior essem,Nec mihi coniugium fata importuna negarent,Unus eras, cum quo sociare cubilia vellem.

Si quando, leporem mittis mihi, Gellia, dicisFormosus septem, Marce, diebus eris:Si non derides, si verum, lux mea, narrasEdisti nunquam, Gellia, tu leporem.

Est itaque, vt serpens hominis quæ tacta salivisDisperit, ac sese mandendo conficit ipsa.

Ε῎χις δὲ καὶ μύραινα συνδιαζέτην.Ο῾ μεν` προς` ἀυτην` τῆς ὀπῆς ἐξερπύσας,

Η δὲ προς` ἀυτον` ἐκ ῤοῆς ἀνηγμένη.Καὶ πριν` δὲ, βασιλεῦ συνδραμεῖν εἰς τον` γάμον,Εμεῖ τον` ἰον` ὡς γλυκυς` ὁ νύμφιος,Καὶ τοῦ συριγμοῦ ταῖς ιὔγξιν ἀυτίκαΠαρακαλεῖ προσ` γε λέκτρα την` ἐρωμένην.Καὶ τοῦ παρ᾽ ἀμφοῖν συντελεσθέντος γάμου,Ο μεν τον` ἰον αὖθις ἀνιμήσατο,Η δέ κατὰ τῆς γῆς θᾶττον ἑρπύσας ἒδυ,Η δέ προσ` ὑγρασ` ἀπενήξατο τρίβους.

Αμφὶ δὲ μυραίνης φάτις ἒρχεται ὀυκ ἄϊδηλος,Ω῞ς μιν ὄφις γαμέει τέ, καὶ ἐξ ἁλος` ἒρχεται ἀυτὴΠροφρων`, ἱμείρουσα παρ᾽ ἱμείροντι γάμοιο.

Ἤτοι ὁ μὲν φλογέη τεθοωμένος ἕνδοθι λύσσῃΜαίνεται εἰς φιλότητα, καὶ ἕγγυθι σύρεται ἀκτῆςΠικρὸς ὄφις. τάχα δὲ γλαφυρὴν ἐσκέψατο πέτρην.Τῆ δ´ἕνι λοίγιον ἰὸν ἀπήμεσε, πάντα δ´ὀδόντωνἜπτυσε πευκεδανὸν, ζαμενῆ χόλον, ὄλβον ὀλέθρουὌφρα γάμῳ πρηΰς τε καὶ εὔδεος ἀντήσειε.Στὰς δ´ἄρ ἐπὶ ῥηγμῖνος ἑὸν νόμον ἐῤῥοίζησεΚικλήσκων φιλότητα. θοῶς δ' ἐσάκουσε κελαινὴἸϋγὴν μύραινα, καὶ ἕσσυτο θᾶσσον ὀίστοῦ.Ἡ μὲν ἄῤ ἐκ πόντοιο τιταίνεται, αὐτὰρ ὁ πόντουἘκ γαίης πολιοῖσιν ἐπεμβαίνει ῥοθίοισιν.Ἄμφω δ´ἀλλήλοισιν ὁμιλῆσαι μεμαῶτεΣυμπεσέτην. ἕχιος δὲ κάρη κατέδεκτο χανοῦσαΝύμφη φυσιόωσα. γάμω δ'ἐπιγηθήσαντες,Ἠ μὲν ἁλὸς πάλιν εἶσι μετ' ἤθεα, τὸν δ'ἐπὶ χέρσονὉλκὸς ἄγει, κρυερὸν δὲ πάλιν μεταχεύεται ἰὸνΛάπτων ὃν πάρος ἧκη καὶ ἑξήφυσσεν ὀδόντων.

Η᾽ν` δ᾽ἄρα μή τι κίχη κεῖνον χόλον ὅνπερ ὁδίτηςΑτρεκέως ἐσιδὼν μιν, ἀπέκλυσεν ὔδατι λάβρω.Αὐταρ` ὅγ᾽ἀσχαλόων ῤίπτει δέμας, εἰσόκε μοῖρανΛευγαλέοιο λάβησιν ἀνώιστου θανάτοιο,Αιδόμενος ὅτ᾽ἄναλκις ὄπλων γένεθ᾽, οἷς ἐπεπόιθειΕ῎μμεν᾽ὄφις. πέτρη δὲ συνώλεσε καὶ δέμας ἰῶ.