Słownik międzynarodowo-polski

Vort͵ar͵o por Pol͵o͵j.

☞ WSZYSTKO, ☜

co napisano w języku międzynarodowym, można zrozumieć przy pomocy tego słownika. Wyrazy, stanowiące razem jedno pojęcie, piszą się razem, lecz oddzielone są kréską pionową; tak np. wyraz „frat͵in͵o,“ stanowiący jedno pojęcie, złożony jest z trzech wyrazów, z których każdego należy szukać oddzielnie.

a oznacza przymiotnik; np. hom człowiek — hom͵a ludzkiacid kwaśnyaĉet kupowaćad oznacza trwanie czynności; np. ir iść — ir͵ad chodzić; danc taniec — danc͵ad tańczenieadiaŭ adieu, bądź zdrówaer powietrzeafer sprawa, interesagl orzełagrabl przyjemnyaĝ wiekajn kolwiek, bądź; np. kiu kto — kiu ajn ktokolwiek, ktobądźaĵ oznacza przedmiot posiadający pewną własność lub zaletę, albo zrobiony z pewnego materjału; np. mal͵nov stary — mal͵nov͵aĵ starzyzna, frukt owoc, — frukt͵aĵ cóś zrobionego z owocówakompan towarzyszyćakr ostryakv wodaal do; zastępuje też przypadek trzeciali innyalmenaŭ przynajmniéjalt wysokialumet zapałkaam kochać, lubićamas kupa, tłumamik przyjacielan członek, mieszkaniec, zwolennik; np. regn państwo — regn͵an obywatel; Varsovi͵an Warszawianinangul kątanĝel aniołanim duszaankaŭ takżeankoraŭ jeszczeanstataŭ zamiastant oznacza imiesłów czynny czasu teraźniejszegoantaŭ przedapart osobnyaparten należyćapenaŭ ledwieapud przy, obokar oznacza zbiór danych przedmiotów; np. arb drzewo — arb͵ar las; ŝtup szczebel — ŝtup͵ar drabina, schodyarb drzewoarĝent srebroas oznacza czas teraźniejszy słowaat oznacza imiesłów bierny czasu teraźniejszegoatend czekaćaŭ albo, lubaŭd słyszećaŭskult słuchaćaŭtun jesieńav dziadavar skąpyazen osieł

babil paplaćbak piec, wypiekaćbala zamiataćbalanc huśtać, kołysaćbaldaŭ zarazban kąpaćbapt chrzcićbar zagradzaćbarb brodabarel beczkabaston kij, laskabat bićbatal walczyćbedaŭr żałowaćbel pięknyben błogosławićbenk ławkabest zwierzębezon potrzebowaćbier piwobind oprawiaćbird ptakblank białyblov dąć, dmuchaćblu niebieskibo nabyty przez małżeństwo (własne lub obce) np. patr ojciec — bo͵patr teść, frat brat — bo͵frat szwagierboj szczekaćbol kipić, wrzećbon dobrybord brzegbot butbotel butelkabov bykbranĉ gałąźbrand wódkabril błyszczećbros szczotkabru szumieć, hałasowaćbrul palić siębrust pierśbrut bydłobuŝ ustabuter masłobuton guzik

cel celowaćcent stocert pewny, znanyceter pozostały, dalszycigar cygarocigared papieroscitron cytryna

ĉagren martwić, smucićĉambr pokójĉap czapkaĉapel kapeluszĉar albowiem, ponieważĉe u, przyĉemiz koszulaĉen łańcuchĉeriz wiśniaĉerk trumnaĉes przestawaćĉeval końĉi wskazanie najbliższe; np. tiu tamten — tiu ĉi ten; tie tam tie ĉi tuĉia każdyĉian zawszeĉie wszędzieĉiel nieboĉio wszystkoĉirkaŭ około, dokołaĉiu wszystek; ciu͵jĉiu͵j wszyscyĉj dodane do pierwszych 2 — 5 liter imienia własnego męskiego rodzaju zmienia je w pieszczotliwe; np. Miĥael — Mi͵ĉj; Aleksandr — Ale͵ĉjĉu czy

da zastępuje przypadek drugi (po słowach oznaczających miarę, wagę i t. p.); np. kilogram͵o da viand͵o kilogram mięsa; glas͵o da te͵o szklanka herbatydanc tańczyćdanĝer niebezpieczeństwodank dziękowaćdaŭr trwaćde od; zastępuje też przypadek drugidecid rozstrzygaćdefend bronićdek dziesięćdekstr prawydemand pytaćdens gęstydent ząbdetru burzyć, niszczyćdev musieć, być obowiązanymdezert pustyniadezir życzyćDi Bógdik grubydiligent pilnośćdimanĉ niedzieladir mówić, powiadaćdis roz-; np. ŝir — rwać — dis͵ŝir rozrywać; kur biegać — dis͵kur rozbiegać siędisput kłócić się, sprzeczać siędivid dzielićdolĉ słodkidolor boleć, dolegaćdom domdon dawaćdonac darowaćdorm spaćdors grzbietdu dwadum póki, podczas gdy

e zakończenie przysłówka; np. bon͵e dobrzeeben równyebl możliwyec przymiot jako oddzielne pojęcie; np. bon dobry — bon͵ec dobroć; infan dziecię — infan͵ec dzieciństwoeĉ naweteduk wychowywaćedz małżonejefektiv rzeczywisty, istotnyeg oznacza zwiększenie lub wzmocnienie stopnia: np. man ręka — man͵eg łapa; varm ciepły — varm͵eg gorącyegal jednakowyej miejsce dla… np. kuir gotować — kuir͵ej kuchnia; preĝ modlić się — preĝ͵ej kościółek oznacza początek lub chwilowość; np. kant śpiewać — ek͵kant zaśpiewać; kri krzyczéć — ek͵kri krzyknąćeks były, dymisjonowanyekster zewnątrzekzempl przykładel zelekt wybieraćem skłonny, przyzwyczajonyen wenu nudzić sięenvi zazdrościćer oddzielna jednostka; np. sabl piasek — sabl͵er ziarnko piaskuerar błądzić, mylić sięescept wykluczaćesper spodziewać sięesprim wyrażaćest byćestim poważaćesting gasićestr wódz, zwierzchniket oznacza zmniejszenie, zdrobnienie lub osłabienie stopnia; np. mur ściana — mur͵et ścianka; rid śmiać się — rid͵et uśmiechać sięetaĝ piętroetern wieczny

facil łatwy, lekkifaden nićfajf świstaćfajr ogieńfal padaćfald fałdowaćfamili rodzinafar robić, czynić; far͵iĝ stawać sięfart żyć, mieć sięfeliĉ szczęśliwyfend rąbać, łupaćfenestr oknofer żelazoferm zamykaćfest obchodzić uroczystość, świętowaćfianĉ narzeczonyfidel wiernyfier dumnyfil synfin kończyćfingr palecfirm stały, mocnyfiŝ rybaflank stronaflar wąchaćflav żółtyflor kwiatekflu płynąć, cieknąćflug lataćfluid płynnyfoj razfojn sianofoli liśćfond zakładaćfont źródłofor preczforges zapominaćforĝ kućfork widły; widelecforn piecfos kopaćfrap stukać, uderzaćfrat bratfraŭl kawaler (nieżonaty)freŝ świeżyfromaĝ sérfrost mrózfrot trzećfru rano, wcześniefrukt owocfrunt czołofulm błyskawicafum dymfund dno

gaj wesołygajn wygrywać, zyskaćgant rękawiczkagard strzedzgast gośćge obojéj płci; np. patr ojciec — ge͵patr͵o͵j rodzice; mastr gospodarz — ge͵mastr͵o͵j gospodarstwo (gospodarz i gospodyni)genu kolanoglaci lódglas szklankaglat gładkiglav mieczglit ślizgać sięglor wysławiaćglut połykaćgorĝ gardłogrand wielkigras tłuszczgrat drapaćgratul winszowaćgrav ważnygriz szary, siwygust smakgut kapać; gut͵o kropla

ĝarden ogródĝem stękaćĝentil grzecznyĝi ono, tiĝis doĝoj cieszyć się

ha! a! ach!hajl gradhaladz swąd, czadhalt stawaćstawać, zatrzymywać sięhar włosharing śledźhaŭt skórahav miéćhejt palić (w piecu)help pomagaćherb trawahered dziedziczyćhieraŭ wczorajho! o! och!hodiaŭ dzisiajhom człowiekhonest uczciwyhont wstydzić sięhor godzinahorloĝ zegarhotel hotel, zajazdhumil pokornyhund pies

i oznacza tryb bezokoliczny słowa; np. laŭd͵i chwalićia jakikolwiekial dla jakiejkolwiek przyczynyian kiedykolwiekid dziecię, potomek; np. bov byk — bov͵id cielę; Izrael Izrael — Izrael͵id Izraelitaie gdziekolwiekiel jakkolwiekies czyjkolwiekig robić czémś; np. pur czysty — pur͵ig czyścić; brul palić się — brul͵ig palić; sid siedzieć — sid͵ig posadzićiĝ stawać się czémś, zmusić się; np. pal blady — pal͵iĝ blednąć; sid siedzić — sid͵iĝ usiąśćil narzędzie; np. tond strzydz — tond͵il nożyce; paf strzelać — paf͵il fuzyaili oni, onein oznacza płeć żeńską; np. patr ojciec — patr͵in matka; kok kogut kok͵in — kuraind godny, wartinfan dziecięing przedmiot, w który się coś wsadza, wstawia; np. kandel świéca —kandel͵ing lichtarz; plum pióro — plum͵ing obsadka do pióraink atramentinstru uczyćinsul wyspainsult znieważaćint oznacza imiesłów czynny czasu przeszłegointenc zamierzaćinter międzyintern wewnątrzinvit zapraszaćio cóś, cokolwiekiom ilekolwiekir iśćis oznacza czas przeszłyist zajmujący się; np. bot but – bot͵ist szewc; mar morze – mar͵ist marynarzit oznacza imiesłów bierny czasu przeszłegoiu ktokolwiek

j oznacza liczbę mnogąja wszakżejam jużjar rokje może być przetłómaczonem zapomocą różnych przyimkówjen otóż; jen – jen to-tojes takju — des im – témjuĝ sądzićjun młodyjust sprawiedliwy

ĵaŭd czwartekĵet rzucaćĵur przysięgać

kaf Kawakawakaj i, akajer kajetkaldron kociełkaleŝ kolaskakalkul rachować, liczyćkamen kominkamp polekanap kanapakandel świécakant śpiewaćkap głowakapt chwytaćkar drogikarb węgielkares pieścićkaŝ chowaćkat kotkaŭz powodować, sprawiaćke że, żebykelk niektórykest skrzyniakia jakikian kiedykie gdzie kiel jakkies czyjkio cokiom ilekis całowaćkiu ktoklar jasnyknab chłopieckok kogutkol szyjakoleg towarzysz, kolegakolekt zbieraćkoler gniewać siękolon słupkolor kolorkomb czesaćkomenc zaczynaćkomerc handlowaćkompat współczuwaćkompren rozumiéćkon znaćkondiĉ warunekkonduk prowadzićkonfes przyznawaćkonsent zgadzać siękonserv przechowywać, zachowywaćkonsil radzićkonsol pocieszaćkonstant stałykonstru budowaćkontent zadowolonykontraŭ przeciwkonven wypadać, przystawaćkor sercekorn róg koron wienieckorp ciałokort dwórkost kosztowaćkovr zakrywaćkraĉ plućkrajon ołówekkravat krawatkre stwarzaćkred wierzyćkresk rosnąćkret kredakri krzyczéćkruc krzyżkudr szyćkuir gotowaćkuler łyżkakulp winnykun z; kun͵e razem, wrazkupr miedźkur biegać, leciéćkurac leczyćkuraĝ śmiałykurten kurtyna; firankakusen poduszkakuŝ leżéćkutim przyzwyczajać siękuz kuzynkvankam chociażkvar czterykvin pięć

labor pracowaćlac zmęczonylakt mlekolam kulawylamp lampaland krajlang język (organ)lantern latarnialarĝ szerokilarm łzalas puszczać, zostawiać, pozwalaćlast ostatnilaŭ według, zgodnie z…laŭd chwalić laŭt głośnolav myćlecion lekcjaleg czytaćleĝ prawoleon lewlern uczyć sięlert zręcznyleter listlev podnosićli onliber wolnylibr księga, książkalig wiązaćlign drwalingv język (mowa)lip wargalit łóżkoliter literaloĝ mieszkaćlok miejscelong długilud bawić się, graćlum świecićlun księżyclund poniedziałek

maĉ żućmagazen sklepmakul plamamal oznacza przeciwieństwo; np. bon dobry — mal͵bon zły; estim poważać — mal͵estim gardzić, lekceważyćmalgraŭ pomimo, nie bacząc na…man rękamanĝ jeśćmar morzemard wtorekmastr gospodarzmaten poranekmatur dojrzałymem sammemor pamiętaćmerit zasługiwaćmerkred środamet podziać, może być oddane za pomocą rozmaitych słówmez środekmezur mierzyćmi jamiks mieszaćmil tysiącmilit walczyćmir dziwić sięmizer nędzamoder umiarkowanymodest skromnymol miękkimon pieniądzemonat miesiącmond światmont góramontr pokazywaćmord kąsaćmorgaŭ jutromort umieraćmoŝt tytuł ogólny; np. Vi͵a reĝ͵a moŝt͵o Wasza Królewska Mość; Vi͵a general͵a moŝt͵o, Vi͵a episkop͵a moŝt͵o i t. p.mov ruszać, puszczaćmult wielemur ścianamurmur mruczéćmuŝ mucha

n oznacza przypadek czwarty; również kieruneknaĝ pływaćnajbar sąsiadnask rodzićnaŭ dziewięćnaz nosne nienebul mgłaneces niezbędnyneĝ śniegnek — nek ani — aninenia żadennenian nigdynenie nigdzieneniel w żaden sposóbnenies niczyjnenio nicneniu niktnep wnuknev siostrzeniecni mynigr czarnynj dodane do pierwszych 2 — 5 liter imienia własnego rodzaju żeńsk. zmienia takowe w pieszczotliwe np. Mari — Ma͵nj; Emili — Emi͵njnobl szlachetnynokt nocnom imięnombr liczba, ilośćnov nowynub obłok, chmuranud naginuks orzechnun teraz, obecnienur tylkonutr karmić

o oznacza rzeczownikobe być posłusznymobjekt przedmiotobl oznacza liczebnik wieloraki; np. du dwa — du͵obl podwójny, dwojakiobstin upartyodor pachnąćofend krzywdzićofer ofiarowaćoft częstook ośmokaz zdarzać sięokul okookup zajmowaćol niżole olejombr cieńombrel parasolon liczebnik ułamkowy; np. kvar cztery — kvar͵on czwarta częśćond falaoni zaimek nieosobisty liczby mnogiéjonkl wujont oznacza imiesłów czynny czasu przyszłegoop oznacza liczebnik zbiorowy; np. du dwa — du͵op we dwojeoportun wygodnyor złotoord porządekordinar zwyczajnyordon rozkazywaćorel uchoos oznacza czas przyszłyost kośćot oznacza imiesłów bierny czasu przyszłegoov jajko

pac pokój (czas wolny od wojny i t. p.), spokójpaf strzelaćpag płacićpaĝ stronicapajl słomapal bladypalac pałacpalp macaćpalpebr powiekapan chlebpantalon spodniepaper papierpardon przebaczaćparenc krewnyparker na pamięćparol mówićpart częśćpas przechodzićpastr kapłanpaŝ kroczyćpatr ojciec; patr͵uj ojczyznapec kawałekpel gonićpen starać siępend wisiećpens myśléćpentr rysowaćper przez, za pomocąperd gubićpermes pozwalaćpes ważyć (kogo, co)pet prosićpez ważyć (mieć pewną wagę)pi pobożnypied nogapik kłóćpilk piłkapingl szpilkapir gruszkaplac placplaĉ podobać sięplafon sufitplank podłogaplej najwięcéjplen pełnyplend skarżyć sięplezur przyjemnośćpli więcéjplor płakaćplum pióropluv deszczpo (przy liczebnikach) popolv kurzpom jabłkopont mostpopol naródpor dlapord drzwipork świniaport nosićpost popostul żądaćpoŝ kieszeńpoŝt pocztapot garnekpov módzprav mający słusznośćpreĝ modlić sięprem cisnąć, uciskaćpren braćprepar przygotowywaćpreskaŭ prawiepres drukowaćpret gotowyprezent przedstawiaćpri oprintemp wiosnapro dlaprofund głębokiproksim blizkipromen spacerowaćpromes obiecywaćpropr własnyprov próbowaćprudent rozsądnyprunt pożyczaćpulv prochpulvor proszekpun karaćpup lalkapur czystypuŝ pchaćputr gnić (?)

rad koło (od woza i t. p.)radi promieńradik korzeńrakont opowiadaćramp pełzaćrand brzegrapid prędki, bystryraz golićre znowu, napowrótreg rządzićregn państworegul prawidło, regułareĝ królrekt prostyrekompenc wynagradzaćrenkont spotykaćrenvers przewracaćrespond odpowiadaćrest pozostawaćricev otrzymywaćriĉ bogatyrid śmiać sięrigard patrzećring pierścieńripet powtarzaćripoz odpoczywaćriver rzekaromp łamaćrond kołorost piec, smażyćroz różaruĝ czerwony

sabat sobotasabl piaseksaĝ mądrysak woreksal sólsalt skakaćsalut kłaniać się, pozdrawiaćsam że, sam (np. tamże, ten sam)san zdrowysang krewsankt świętysap mydłosat sytysav ratowaćsci wiedziećse jeżelised leczseĝ krzesłosek suchysem siaćsemajn tydzieńsen bezsenc znaczenie, senssend posyłaćsent czućsep siedmserĉ szukaćserpent wążserur zamekserv służyćses sześćsever surowy, ostrysi siebiesid siedziećsigel pieczętowaćsign znaksignif oznaczaćsilent milczéćsimil podobnysimpl prostysinjor panskrib pisaćsku trząśćsobr trzeźwysociet społeczeństwo, towarzystwosoif pragnąć, doznawać pragnieniasol jedynysomer latoson brzmiećsonĝ śnić, marzyćsonor brzęczéćsort lossovaĝ dzikispec rodzaj, gatunekspegul zwierciadłospir oddychaćsprit dowcipnystal stajniastar staćstel gwiazdastomak żołądekstrat ulicasub podsubit nagłysuĉ ssaćsufer cierpiećsufiĉ dosyć, dostateczniesuk soksuker cukiersun słońcesup zupasuper nadsupr na górzesur nasurd głuchysurtut surdut

ŝajn wydawać sięŝancel chwiaćŝanĝ zmieniaćŝaŭm pianaŝel skorupaŝerc żartowaćŝi onaŝip okrętŝir rwaćŝlos zamykać na kluczŝmir smarowaćŝnur sznur, powrózŝpar oszczędzaćŝpruc pryskaćŝrank szafaŝtal stalŝtel kraśćŝtof materjaŝton kamieńŝtop zatykaćŝtrump pończochaŝtup stopień; ŝtup͵ar schody, drabinaŝu trzewikŝuld być dłużnym,dłużnymŝut sypaćŝvel puchnąćŝvit pocić się

tabl stółtabul deska, tablicatag dzieńtajlor krawiectamen jednaktapiŝ dywantaŭg być zdatnymte herbatategment dachteler talerztemp czasten trzymaćtent kusićter ziemiaterur przerażenietia takitial dla tegotian wtedytie tamtiel taktim obawiać siętio to, tamtotiom tyletir ciągnąćtiu tamtentol płótnotomb grób, mogiłatond strzydztondr grzmiéćtra przez (wskroś)traduk tłomaczyćtranĉ rznąćtrankvil spokojnytrans przez, prze-tre bardzotrem drzéć, trząść siętren wlectri trzytrink pićtro zbyttromp oszukiwaćtrov znajdowaćtru dziuratuj natychmiasttuk chustkatur wieżaturment męczyćturn obracaćtus kaszléćtuŝ ruszać, dotykaćtut cały

u oznacza tryb rozkazującyuj zawierający, noszący (t. j. przedmiot, w którym się coś przechowuje, roślina, która wydaje owoc, lub kraj względem zaludniających go mieszkańców) np. cigar cygaro — cigar͵uj cygarnica; pom jabłko pom͵uj jabłoń; Turk turek — Turk͵uj Turcjaul człowiek posiadający dany przymiot; np. riĉ bogaty — riĉ͵ul bogaczum przyrostek nie mający stałego znaczeniaung paznokiećunu jedenurb miastours niedźwiedźus oznacza tryb warunkowyutil pożytecznyuz używać

vaks woskvan daremnyvang policzekvapor paravarm ciepłyvast obszernyvaz naczynievek budzićvelk więdnąćven przychodzićvend przedawaćvendred piątekvenen truciznavenĝ mścićvenk zwyciężaćvent wiatrventr brzuchver prawdaverd zielonyverk tworzyć, układać (dzieło)verm robakverŝ laćvesper wieczórvest odziewać, ubierać; vest͵o ubiórveter pogodavetur jechaćvi wy, tyviand mięsovid widziećvilaĝ wioskavin winovintr zimaviolon skrzypcevir mężczyzna, mążviŝ ocieraćvitr szkłoviv żyćvizaĝ twarzvoĉ głosvoj drogavok wołaćvol chciéćvort słowo, wyrazvost ogonvund ranić

zorg troszczyć się