Słowniczek
Sebastyana Grabowieckiego Rymy duchowne 1590
Liczby większe oznaczają poematy, mniejsze wiersz, na którym się wyraz znajduje. L = Linde, Słownik języka polskiego, wyd. 2-gie. Wyrazów lub znaczeń opatrzonych * nie zna L.
ali 85, 8; 160, 16 — oto, a oto.*bezpieczność 149, 8 — stan bez opieki, bez obrony.*bezpieczny 129, 22 — bez pieczy nad sobą, bez opieki.cyrkiew 122, 15 — kościół rzymski powszechny.czółn 31, 4 — czółno.czyście 47, 12 — dokładnie, należycie, oczywiście.dołęźny 58, 19 — silny, mocny.*dości 97, 14 — dość, dosyć.fałeszny 57, 7 — fałszywy.frymark 8, 6 — układ, zamiana, targ.gęsty (str. 4 przedmowy i Wiersz do Myszkowskiego) — częsty, liczny.głupie 89, 20 — głupio.gromić 15, 2 — wzniecać burzę, poruszać, burzyć.*grzysko 170, 17 — gra, igrzysko.handszlak 108, 13 — podstęp.hydzić 8, 20; 170, 11 — ohydzać.isty 124, 24 — prawdziwy.kanie 120, 14 — ? [„o sprawo, z której nie nad żal nie kanie“ (?). Może niepoprawiona myłka druku, zamiast: . . . nic nad żal i łkanie ?].kazać 56, 2 — (wszetecznie kazać) wszeteczną pychą się unosić.*koliczny 119, 33 — okoliczny.konfekt 72, 41 — przyprawa, sztuczna mieszanina.kory 48, 22; 200, 14 — chóry anielskie.kuńszt 38, 7 — podstępny sposób.lutość, lutościwy — litość, litościwy.lżyć 175, 10 — ulgę nieść.łaczny 58, 29 — łaknący, głodny.łączyć 139, 7 — odłączać, oddzielać.łomić 35, 17 — łamać.*macierz 31, 1 — maciora, świnia prośna.miąższy 119, 42 — gęsty, gruby.młocek 175, 13 — młocarz, ten który zboże młóci.naleźca 127, 22 — naleziciel, wynaleźca.nama 187, 7 — nam (w liczbie podwójnej, tu użyte w liczbie mnogiej).niebezpieczny 32, 8 — niepewny, pozbawiony opieki.niemowiątko 139, 27 — niemowlę.*nieskrotny 104, 20 — nieukrócony, bez końca.niestatek 117, 14 — człowiek niestateczny.niezleczony 12, 17 — nieuleczalny.nieżyczny 70, 9; 80, 33 — nieżyczliwy.nowina 152, 6 — nowa, przedtem nie orana rola.nowotny 139, 29 — nowy.*obfitodajny 44, 16 — urodzajny.obłoczny 189, 6 — od obłoku.ociętny 79, 23 — uparty, zacięty.ocz 117, 19; 147, 16 — o co.odnosić 1, 29 — ponosić.odżenić 126, 14 — odpędzić.ojcowskie 50, 14 — (przysł.) po ojcowsku.omowa 114, 9 — obmowa, potwarz.ondzie 53, 4 — tam.padać się 134, 5 — rozpadać się, pękać.piecza 59, 1; 182, 1 — troska, udręczenie.pieczołować 40, 17; 52, 7; 56, 5; 80, 12 itd. — starać się, troszczyć się.pijana 7, 3 — piana.płóciennik 61, 11 — tkacz.pobaczyć 26, 5 — spostrzedz; tu, zdaje się, w niezwykłem znaczeniu: przebaczyć.pocieszny (str. 3) — pełen pociechy.*podbiegły 28, 20 — zbieżony, znużony drogą.pokład 31, 47; 127, 9 — pokrycie, okrycie, w dalszem znaczeniu: obrona.*posiłka (?) 127, 21 — posiłek; vocat. posiłko, może myłka zamiast: posiłku.powodny 44, 12 — dający się kierować, nieoporny.pożądny 154, 36; 175, 14 — pożądany.przedsię 39, 4 — mimo to, przecież.przewyciężać 166, 16 — przezwyciężać.przyczyna 2, 31 — przyczyny puszczać = modlić się za kogo.*przyjęmca 151, 2 — przyjmujący kogoś pod swoją opiekę.przyłóg 105, 37 — L. pole nieorane; tu w ogóle: rola, pole.przypada 79, 7 — zdarza się.*pustostraszny 37, 25 — (bór p.) straszny i niezaludniony.radniej 2, 18; 16, 10 — raczej.rostę, rościesz, rostą 59, 1; 65, 6; itd. — rosnę, rośniesz itd.rozbrat 52, 9 — rozwiedziony (rzeczownik użyty jak przymiotnik).*rozkażyciel 124, 14 — ten, co daje rozkazy.rozrazić 4, 9 — rozrzucić.rzeczka 168, 39 — drobna rzecz, drobiazg.sak (w sak wganiać) 31, 14 — sieć.*śćkło 162, 11 — szkło.siestrzyński (str. 5) — siostrzany.skok 194, 5 — postęp, powstanie rozwój.słodziny 79, 12 — pozostałość zacieru na piwo.stok 24, 8; 111, 40; 164, 26 — zlew wody, potok, strumień.szczeka, paszczeka — szczęka, paszczęka.szkarady 89, 30; 167, 22 — szkaradny, sprośny.*tecz (w tecz urągają) 163, 12 — (L. na oślep?) zapewne tyle co: w twarz, w żywe oczy urągają. Por. Rozmowa Polaka z Litwinem (wyd. J. Korzeniowski w Bibliotece pisarzów polskich, Kraków 1890 str. 75).telki 198, 2 — tak wielki.teskliwy, tesknica 12, 22; 43, 35 itd. tęskliwy, tęsknica.tła 18, 7 — 3 sing. praes. od = tłam tleję, tleje; tleć.tłomić 35, 18 itd. — tłumić.treskać 162, 48 — trapić się, dręczyć się.twardousty 25, 9 — twardy w pysku (koń).tworzony ser 3, 15 — twarog, tworóg.*umiętność 187, 8 — umiejętność.umysł 99, 15 — zamysł, zamiar.upad 31, 7 — upadek.wątek 61, 11 — nić.*wiekowładca 173, 5 — władca wieków, czasów.winszować 115, 14 — życzyć.włajca 24, 1 — władca.wróbl 146, 12 — wróbel.wskisić 158, 21 — w skutek gnicia podnosić się.wściągać się 23, 18 — umniejszać się.wyżenić 13, 23; 54, 17; itd. — wypędzić.wzdać 10, 15 — oddać.z to 3, 11; 166, 9 — tyle, na tyle. (»mnie samego z to nie masz« = mnie samego na tyle nie stać).za, zaby 24, 37; 44, 49; 152, 17; 166, 29 — aza, azaby, ażeby.zacz 1, 3 — po co, za co.zadziaływać (str. 3) — zasługiwać się o coś.zajęty 69, 12 — ujęty, wzięty, porwany.zbawienny 131, 6 — zbawiony.zbór 122, 21 — zebranie, zgromadzenie.zborzyć 8, 10; 15, 18 itd. — zburzyć.zdarzać się 20, 2 — z dobrym skutkiem być dokonanem.zdżymać 114, 6 — ugniatać, cisnąć, zżymać.znieść 139, 28 — znieść kres = dojść do kresu.żenić 24, 18; 69, 12 itd. — pędzić.życzny 43, 16; 105, 24 — życzliwy.życzyć 127, 10; 145, 20 itd. — pozwolić, dać.żywić 105, 30; 131, 1 — żyć.